Özer Kabaş’ın Düşünsel Dünyasına Salt’ta Derin Bir Bakış

Türkiye kültür tarihinin en özgün figürlerinden ressam, eğitimci ve yazar Özer Kabaş, kapsamlı bir retrospektif sergiyle sanatseverlerin karşısına çıkıyor. Salt Beyoğlu ev sahipliğinde gerçekleşen “Denizaşırı” sergisi, usta ismin 1960’lardan 1990’lara uzanım gösteren çok yönlü üretim dünyasını görünür kılıyor. Garanti BBVA tarafından kurulan Salt’ın 15. yılı kapsamında iki yılı aşkın süredir yürüttüğü titiz arşiv araştırmalarının bir çıktısı olan seçki; resimden sinemaya, takı tasarımından sanat eğitimine uzanan geniş yelpazede bütüncül bir anlatı sunuyor. 16 Eylül 2026 tarihi itibarıyla ziyarete açılan organizasyon, 14 Mart 2027 tarihine dek ücretsiz biçimde gezilebilecek.

Dört Yıllık Arşiv Yolculuğunun Bütüncül Çıktısı

Serginin arka planı, 2022 yılında başlatılan derinlikli bir belgeleme ve araştırma sürecine dayanıyor. Türkiye resim tarihinde hak ettiği yeri yeniden tanımlamayı amaçlayan çalışma, sanatçının kızı Yula Kabaş’ın sunduğu kişisel belgelerin devriyle ivme kazandı. Tuğçe Kaplan ve Vasıf Kortun programcılığında şekillenen proje, süslü ifadelerden uzak, son derece anlaşılır bir anlatım dili benimsiyor. Sergi salonlarını çevreleyen yaklaşık 20 sayfalık duvar metinleri, ziyaretçilere sade ve doyurucu bilgiler aktarıyor. Araştırma sürecinde usta ismin 1966-1997 yılları arasında kaleme aldığı teorik metinler “Sentez ve Montaj” başlığıyla derlenerek hem basılı hem de ücretsiz e-kitap formatında okurlarla buluştu. Bununla birlikte sanatçının danışmanlık yaptığı 1967-1970 dönemindeki Hisar Kısa Film Yarışması arşivleri gün yüzüne çıkarılarak restore edildi.

Özer Kabaş Sanatında Deniz, Emek ve Doğa İlişkisi

Sanat eğitimi yolculuğuna Robert Kolej Mühendislik eğitimi ve Yale School of Art bünyesinde yön veren üretken figür, Batı kalıplarını kopyalayan yaklaşımlara daima mesafeli durdu. Doğrusal perspektif kurallarını es geçerek figüratif ile soyut unsurlar arasında özgün bir dil inşa etti. Resim pratiğinde kalıplaşmış akımlar yerine insanı ve gündelik hayatı merkeze alan hakiki bir anlayışı savundu. Metinlerinde geliştirdiği “sentez”, “montaj”, “yatay ve dikey etkiler” gibi kavramlarla yerel görsel kültür ile küresel sanat ortamı arasındaki ilişkiyi tartıştı. 1970’li yıllardan itibaren deniz işçileri, balıkçılar, liman çalışanları ve mitolojik anlatılar tuvallerinin merkezine yerleşti. Deniz olgusunu sıradan bir manzara fonu yerine figürleri sarmalayan canlı bir varlık, zemin ve ufuk olarak ele alan Özer Kabaş, Anadolu efsaneleri ve Homeros anlatılarıyla eserlerini besledi. Üretimlerinde doğayla kurduğu tutkulu bağ, kıyılar ve deniz yolculukları üzerinden toplumsal bir boyut kazandı.

Mimar Sinan’dan Robert Kolej’e Uzanan Eğitimci Kimliği

Çok disiplinli kimliğiyle tanınan usta isim, eğitimcilik rolüyle genç kuşakların yetişmesinde belirleyici izler bıraktı. Yale’de Josef Albers’ten öğrendiği Bauhaus ilkelerini İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Temel Sanat Eğitimi Kürsüsü’ne taşıyarak devrim niteliğinde adımlar attı. 1985 yılında doçentlik, 1990 yılında profesörlük unvanı alan sanatçı, vefatına dek akademide rehberliğini sürdürdü. Robert Kolej bünyesinde Sinema Kulübü danışmanlığı ile Social Hall direktörlüğü görevlerini yürüten Özer Kabaş, dönemin kültür iklimini doğrudan şekillendirdi. Urart Sanat Atölyesi kurucuları arasında bulunarak özgün takı tasarımlarına imza attı. Aynı zamanda Yeni Cami arkasındaki ekosistemi belgeleyen “İstanbul Hatırası” (1967) filmi ve Marmara Adası belgeseliyle sinema alanında da yenilikçi çalışmalar üretti.

Kamu Programları ve Zengin Sergi Paralelleri

Salt Beyoğlu’nun ikinci ve üçüncü katlarında sergilenen seçkide Mehmet Güleryüz, Fatma Tülin ve Sedat Pakay gibi çağdaş isimlerin yapıtları yer alıyor. Sanatçının resim ve özgün baskılarının yanı sıra arşiv belgeleri de sergi iklimini tamamlıyor. Usta sanatçı Özer Kabaş için düzenlenen retrospektif sergiye paralel gerçekleştirilecek kamu programlarının ilk konuğu ise şair ve çevirmen Cevat Çapan oluyor. Yetmiş yıllık lise arkadaşı olan Çapan, 30 Eylül Çarşamba günü saat 18.30’da Açık Sinema alanında gerçekleşecek söyleşide dostluk anılarını aktaracak. Leyla Tara ve Serdar Erener desteği, Eureko Sigorta ve Jotun katkılarıyla hayata geçen bu kapsamlı organizasyon hakkında ayrıntılı bilgilere saltonline.org adresi ve sosyal medya kanallarından ulaşılabiliyor.