BİROY’dan Sinema Telifi İçin Tarihi Dijital Dönüşüm

Sinema telifi alanında yeni bir dönemin kapısı aralanıyor. Sinema telifi konusunda Türkiye’de önemli bir adım atmaya hazırlanan Sinema Oyuncuları Meslek Birliği (BİROY), yılın başında Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunduğu dijital dönüşüm projesini planlanan hedeflerin ötesine taşıdı. Oyuncuların haklarını daha etkin biçimde takip etmeyi amaçlayan yeni sistem, meslek birliğinin idari süreçlerinden üye yönetimine kadar geniş bir yapıyı kapsıyor.

BİROY Başkanı Renan Bilek, başlangıçta üyelerin internet sitesi üzerinden kendi bilgilerine ulaşabilmesini hedeflediklerini belirterek, süreç içinde kapsamlı bir dijital altyapının ortaya çıktığını ifade etti. Bilek, “Üyelerimizin internet sitemiz üzerinden giriş yaparak kendilerine ait tüm bilgi ve verilere ulaşabilmesi düşüncesiyle başladığımız proje bizi ciddi bir dijital dönüşüme götürdü. ‘Bu da olsun, şu da olsun’ derken iş oldukça gelişti. Tüm verilerimizi dijital ortama aktardık. Eskiden bütün evraklarımız kâğıt üzerindeydi. Artık olası bir talihsizliğe karşı hazırlıklıyız. Üyelerimizin kendileri hakkındaki tüm verilere ulaşabilecekleri bir üye paneli oluşturduk. Üye panelini hazırlarken tüm kontrol ve veri akışının dijital ortam üzerinden yürütüldüğü bir yönetim paneline ihtiyaç duyduk. Hazır sistemleşirken Birliğimizin idari işlerini de dijital platformumuza taşımaya karar verdik. Şu anda ofiste üç kişilik bir ekiple çalışıyoruz. Yakın zamanda büyüyeceğimizi öngörüyoruz. Bugünden hazırlıklı olmak istiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Sinema telifi için lisans görüşmeleri sürüyor

BİROY Başkanı Renan Bilek, aynı kanun kapsamında faaliyet gösteren müzik meslek birliklerinin telif toplayabildiğini, buna karşın sinema meslek birliklerinin Türkiye’de hâlâ bu hakkı kullanamamasını “utanç verici” olarak nitelendirdi. Müzik ve sinema endüstrisinin farklı olduğu yönündeki değerlendirmeleri “algı oyunu” ve “manipülasyon” olarak tanımlayan Bilek, bugüne kadar bu konuda içtihat oluşturacak davaların açılamamasında maddi imkânsızlıkların ve yeterli kararlılığın etkili olduğunu söyledi.

Bugün gelinen noktada tablonun değiştiğini belirten Bilek, Türkiye’de Sinema telifi toplamak amacıyla çeşitli kurum ve kuruluşlarla ciddi görüşmeler yürüttüklerini açıkladı. Bilek, “Tezimizi anlattığımızda ikna oluyorlar. Yakında güzel haberlerimiz olacağını düşünüyorum. Her kurum ve kuruluş için bir an önce meslek birlikleriyle lisans anlaşması yapmak kendi yararlarına olacaktır. Bu davalar 10 yıl da sürse meslek birlikleri kazanacak. O zaman geriye dönük faizli ödemeler çok daha ağır bir yük oluşturacak.” dedi. Bilek, Türkiye’de telif meselesinin artık hukuki boyutun ötesinde ahlaki bir mesele hâline geldiğini vurguladı.

“2025 yılında üyelerimize 77 milyon TL telif ödemesi yaptık”

BİROY, 2025 yılında İspanya, İtalya, Kolombiya ve Şili’den gelen telif gelirleriyle üyelerine 77 milyon TL’nin üzerinde dağıtım gerçekleştirdi. Başkan Bilek, 2026 yılının üçüncü çeyreğine girilmeden önce Kolombiya ve Şili kaynaklı ödemelerle yaklaşık 27,2 milyon TL dağıtıldığını, yıl sonuna doğru İspanya ve İtalya’dan gelecek yeni telif ödemelerinin beklendiğini açıkladı.

Bilek, “Benim ülkemde, dünyanın yaklaşık 200 ülkesinde memleketini temsil eden sanatçıya Şili ve Kolombiya’nın bizlere verdiği kadar değer verilmiyor ve bu sanatçılar hak ettikleri telife ulaşamıyorsa; kamusundan özeline, kurumundan kuruluşuna herkes şapkasını önüne koyup bu ayıptaki payını düşünmeli ve gereken adımları atmalıdır.” ifadelerini kullandı.

BİROY’un geliştirdiği dijital altyapının Ağustos ayı sonunda üyelerin kullanımına açılması planlanıyor. Yeni sistem ve lisans sürecine ilişkin güncel gelişmelerin BİROY’un resmi internet sitesi üzerinden duyurulacağı bildirildi.