CISAC Yapay Zekâda Telif Hakkı İçin Küresel Reform Çağrısı Yapıyor

Uluslararası Yazarlar ve Besteciler Dernekleri Konfederasyonu (CISAC), Paris’teki 100. kuruluş yılı genel kurulu öncesinde merakla beklenen 2026 Yıllık Raporu‘nu kamuoyuyla paylaştı. Küresel ölçekte içerik üreticilerinin haklarını savunan çatı örgütün yeni raporu; yapay zekanın baş döndürücü hızla yükseldiği bir dönemde, insan üretimi sanatın geleceğini nasıl koruyacağımıza dair kritik bir rehber niteliği taşıyor. Rapor, yapay zekâda telif hakkı ve yaratıcı emek ekosisteminin korunması için 2025 ve 2026 yılları boyunca yürütülen küresel savunuculuk, yasal reform girişimleri ve veri altyapısı dönüşümlerini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Dijital platformların ve algoritmik üretim araçlarının hayatımızın merkezine yerleştiği bu dönemde, yaratıcı endüstrilerin profesyonelleri de seslerini her zamankinden daha gür çıkarıyor. Efsanevi müzik grubu ABBA’nın kurucu ortağı ve aynı zamanda CISAC Başkanı olan Björn Ulvaeus, mevcut durumu çarpıcı sözlerle özetliyor: “Yapay zekâ, yaratıcıları koruyan kurallardan çok daha hızlı hareket ediyor. İnsan yaratıcılığını yöneten kurallar tam şu anda yazılıyor. Şeffaflık ve adil gelir paylaşımı şayet yapay zekâ sistemlerine en başından dahil edilmezse, dünyanın her yerindeki yaratıcılar bunun çok ağır sonuçlarıyla yüzleşmek zorunda kalacak.”

Küresel Arenada Yapay Zekâda Telif Hakkı Savaşları

Raporda öne çıkan en hayati başlıklardan biri, CISAC’ın uluslararası mecralarda yürüttüğü yoğun lobi faaliyetleri oldu. Örgüt, WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü) ve UNESCO gibi küresel devlerin masalarında içerik üreticilerini savunurken, Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası’nın (EU AI Act) pratik uygulamaları için de aktif olarak çalıştı. Sadece bununla kalmayıp; İngiltere, Avustralya, Hindistan, Şili ve Güney Kore gibi ülkelerin yasama danışma süreçlerinde yapay zekâda telif hakkı standartlarının oturtulması adına yoğun çaba sarf edildi. Yasal mücadelelerin yanı sıra; sanatçıların eserlerinin sonraki satışlarından pay almasını sağlayan Artist’s Resale Right (ARR), görsel-işitsel eser sahiplerinin adil ücretlendirilmesi ve özel kopyalama telifleri gibi geleneksel hak arayışları da CISAC’ın temel gündem maddeleri arasındaki yerini korudu.

CISAC Genel Direktörü Gadi Oron, insan yaratıcılığını savunmanın artık varoluşsal bir mesele haline geldiğini vurguluyor. Oron, “Bugün insan üretimini koruma sorumluluğumuz hiç olmadığı kadar büyük, çünkü onu tehdit eden güçler hiç bu kadar derin olmamıştı. Önümüzdeki yüzyılı sadece teknoloji değil, insan yaratıcılığının bu teknolojinin merkezinde kalmasını sağlama kararlılığımız şekillendirecek” diyerek endüstrinin yeni vizyonunu ortaya koyuyor.

Teknolojik tehditlerle savaşırken yine teknolojinin gücünden yararlanan konfederasyon, küresel veri altyapısını modernize etmeyi de ihmal etmedi. Raporlama döneminde, küresel hak yönetim sisteminin en büyük dönüşüm projelerinden biri olan CIS-Net 2 platformunun ilk aşaması başarıyla devreye alındı. Eserlerin ve yaratıcıların hak zinciri boyunca hatasız bir şekilde tespit edilmesini sağlayan ISWC (Uluslararası Standart Müzik Eseri Kodu) sistemi, yayıncılar ve dijital müzik platformları tarafından yoğun bir şekilde kullanılmaya devam etti. APRA AMCOS CEO’su ve CISAC Yönetim Kurulu Başkanı Dean Ormston da bu sürece dair kolektif bilincin altını çizerek şunları ekliyor: “Kolektif hareket etmenin gücü hiçbir zaman bu kadar önemli olmamıştı. Yapay zekâ çağına girerken, yaratıcılar haklı olarak kendilerini temsil eden organizasyonların bu hıza ayak uydurmasını bekliyor.”

Paris’te 100 Yıllık Tarihi Zirve

Kapsamlı rapor, CISAC’ın 4 Haziran 2026 tarihinde Paris’te gerçekleştireceği tarihi 100. Yıl Genel Kurulu öncesinde yayımlandı. 1926 yılında yine Paris’te temelleri atılan konfederasyon, dalya dediği bu büyük buluşmada dünyanın dört bir yanından sanatçıları, meslek birliklerini, politika yapıcıları ve sektör liderlerini bir araya getirecek. Zirvenin ana odak noktası ise üretken zeka modellerinin kültürel politikalar üzerindeki etkisi, adil ücretlendirme modelleri ve yapay zekâda telif hakkı mevzuatlarının geleceği olacak. İngilizce, Fransızca ve İspanyolca dillerinde sunulan rapora resmi web sitesi üzerinden erişilebiliyor. 100 yıllık bu büyük hak mücadelesinde insan emeğinin ve sanatsal ruhun algoritmalar karşısında nasıl konumlanacağını hep birlikte göreceğiz.