İDAF’26 Yapay Zekâ ve Sanatı Aynı Sahneye Taşıdı

Sanat, teknoloji ve yaratıcı endüstrileri aynı platformda buluşturan 6. İstanbul Dijital Sanat Festivali, Atatürk Kültür Merkezi’nde beş gün boyunca binlerce ziyaretçiyi ağırladı. Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik, veri sanatı ve interaktif enstalasyonların öne çıktığı festival, uluslararası sanatçıları, akademisyenleri ve teknoloji profesyonellerini İstanbul’da bir araya getirerek dijital sanatın geleceğine ilişkin önemli tartışmalara ev sahipliği yaptı. Türk Telekom ve PASHA Bank ana sponsorluğunda, Mezo tarafından düzenlenen İDAF’26 bu yılki teması “Retell as Reimagine: Değeri, Yaratıcılığı, Umudu Yeniden Kurmak” oldu. Festival, yapay zekânın yalnızca yeni teknolojiler geliştiren bir araç olmadığını; kültürel üretimi, toplumsal hafızayı ve yaratıcı düşünceyi yeniden şekillendiren dönüştürücü bir unsur olarak ele aldı. Program boyunca sanatın, değişen dünyada “değer” kavramını nasıl yeniden tanımladığı farklı disiplinlerden örneklerle tartışıldı.

İDAF’26 yapay zekâ ve sanatı aynı zeminde buluşturdu

Altıncı edisyonunda Afrika’dan Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyadan sanatçıları ağırlayan festival, izleyicilere deneyim odaklı dijital sanat üretimlerini keşfetme fırsatı sundu. Yapay zekâ destekli eserlerden veri sanatına, artırılmış gerçeklik uygulamalarından sürükleyici enstalasyonlara kadar çok sayıda çalışma, teknolojinin sanatsal anlatımı nasıl dönüştürdüğünü ortaya koydu. Festival kapsamında gerçekleştirilen paneller, atölyeler ve sanatçı söyleşileri de yoğun ilgi gördü. Alanında uzman konuşmacılar, yapay zekânın yaratıcılık üzerindeki etkisini etik, kültürel ve ekonomik boyutlarıyla değerlendirirken; katılımcılar dijital sanatın geleceğine ilişkin farklı bakış açılarıyla buluştu. Program, yalnızca eserlerin sergilendiği bir etkinlik olmanın ötesine geçerek düşünsel üretimi destekleyen uluslararası bir paylaşım platformuna dönüştü.

Festivalin dikkat çeken deneyimleri arasında AV performansları ve interaktif enstalasyonlar öne çıktı. Açılışta olduğu gibi festival süresince farklı gösteriler gerçekleştiren Ada Robot, ziyaretçilerin en çok ilgi gösterdiği projelerden biri oldu. Dijital teknolojilerle sanatın fiziksel mekânı dönüştüren birlikteliği, katılımcılara alışılmış sergi deneyiminin ötesinde etkileşimli bir atmosfer sundu. Festival Direktörü Dr. Nabat Garakhanova, dijital sanatın günümüzde yalnızca estetik üretim alanı olmadığını, aynı zamanda kültürel dönüşümün önemli bir parçası hâline geldiğini belirtti. Garakhanova, festivalin her yıl daha fazla uluslararası sanatçıyı, araştırmacıyı ve yaratıcı profesyoneli İstanbul’da buluşturarak küresel iş birliklerine katkı sunduğunu ifade etti.

Bu yılın öne çıkan projelerinden biri de Türkiye’nin ilk Meta Şefi Nara oldu. GastroDigital tarafından geliştirilen dijital karakter, “Baharatın Yolculuğu” isimli gastronomik VR deneyimiyle ziyaretçileri 16. yüzyıl Antakya’sına taşıdı. Sanal gerçeklik deneyiminin ardından sunulan geleneksel kömbe ikramı, dijital anlatıyı fiziksel deneyimle birleştirerek festivalin çok duyulu yaklaşımını güçlendirdi.

Dünyanın farklı ülkelerinden onlarca sanatçı ve yaratıcı stüdyonun katılımıyla gerçekleşen İDAF’26, sanat ile teknolojinin kesişiminde yeni üretim modellerine odaklanan uluslararası bir platform olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Festivalin artistik yapısı; Direktör Tunahan Türkmen, Genel Koordinatör Recep Duman, Artistik Direktör Esra Özkan ile küratörler Amir B. Ash, Avind Evgeniya Romanidi, Gonzalo Herrero Delicado, Burcu Öztürkler, Ozan Turkkan ve İsmail Erim Gülaçtı tarafından şekillendirildi. Festivale bu yıl sanatçı olarak; Agré, Alexandra Daisy Ginsberg, Alper Derinboğa,z Amiangelika & 1100, Antimemoria, Artür Vahe Karapekmez, Barış Kareli, Ben Cullen Williams, Bianca Shonee Arroyo – Kreimes, Büşra Tunç, Calin Segal, Can Büyükberber, Canblaster, Cem Haşimi, Ceyda Olgun, Chafic Mekawi, Chino Moya, Christian Brinkmann, Dagmar Schürrer, Doga Unyaylar, Eegun, Eylül Alıcı, Flora Miranda, Flux VJ, Gözde Betül Yorulmaz, Granul, Hassan Ragab, Hüma Utku, İdil Şenel & Barış Öçal, Ilze Ekisa & Omair Faizullah, Immerea Studio – Flavia Mazzanti, Immerea Studio – Manuel Bonell, Inferstudio, İris Eryılmaz, Istanbul Modular Ensemble, Ivona Tau, Jacopo Di Cera, Julian Hespenheide, Kaikhan Salakhov, KAOSMOS, Karolina Halatek, Ke Jyun Wu, Kıvanç Ayka,n Lia, Lindsay Kokoska, Locument (Francisco Lobo, Romea Muryń), Louis-Paul Caron, Luna Ikuta, Marcel Van Luit, Marina Otero Verzier, Melis Dünya ve Emre Gül, Mentalista, Merve Mepa, Milkorva, Mit Borras, Mümün Keser, Neurotypique, Olaf Bender / Byetone, Özge Kalyoncu Fırat, Pilar del Puerto, Ply•gnd, Project Khora, Raziyye Kuzu Atalay, Rebel9, Ryan Koopmans & Alice Wexell, Ş. Barış Terzi, Saeko Ehara, ScanLab Projects, Selçuk Artut, Selinay Kıssal, Simay Dinç, Sougwen Chung, Steven Mark Kübler, Timo Toots, VOUW, Zhina Ardalan katıldı.

Festival boyunca kurulan disiplinlerarası iş birlikleri, dijital sanatın geleceğine yönelik yeni fikirlerin gelişmesine katkı sağlarken, İstanbul’u küresel yaratıcı endüstriler ağının önemli buluşma noktalarından biri olarak öne çıkardı. Böylece İDAF’26, yalnızca eserlerin sergilendiği bir organizasyon değil; dijital kültürün geleceğini birlikte düşünmeye davet eden güçlü bir yaratıcı endüstri platformu olarak tamamlandı.