Cumhuriyet Tarihine Alışılmadık Bir Bakış: “Cumhuriyetin Kamera Arkası”

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, kuruluşunun 20. yılını Pera Müzesi’nde açılan yeni bir sergiyle kutluyor. 29 Eylül 2026’da kapılarını açacak “Cumhuriyetin Kamera Arkası”, erken Cumhuriyet dönemi İstanbul’unun gündelik yaşamına ve foto muhabirliğinin gizli kalmış yüzüne odaklanıyor. Sergi, 28 Mart 2027’ye dek ziyaret edilebilecek. İdil Çetin ve Ahmet Ersoy’un küratörlüğünü üstlendiği sergi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu bünyesindeki Basın Fotoğrafları Arşivi’nden seçilen karelerle şekilleniyor. 1920’lerden 1950’lerin başına uzanan bu seçki, dönemin yerleşik görsel hafızasının dışında kalmış insanlara, anlara ve hikâyelere kulak veriyor.

90 Bin Fotoğraflık Bir Görsel Miras

Fotoğrafın çoğaltılabilir doğası, 19. yüzyıldan bugüne muazzam bir görsel birikim yarattı. Kullanılmamış, zamanla önemini yitirmiş ya da baştan seçim dışında bırakılmış kareler de bu birikimin görünmeyen katmanlarını oluşturdu. Cumhuriyetin Kamera Arkası, tam olarak bu unutulmuş malzemeyi merkeze alıyor.

Serginin temelini oluşturan Basın Fotoğrafları Arşivi, 90 binin üzerinde fotoğraf barındırıyor. Kusurlu ya da hasarlı kareler, dönemin estetik ve ideolojik kalıplarına uymayan görüntüler bu arşivin önemli bir kısmını meydana getiriyor — ve müze bu kez onları görünür kılmayı seçiyor.

Fotoğrafların çoğunu, Cumhuriyet gazetesinin foto muhabirleri Selahattin Giz ile ustası Namık Görgüç çekmiş. Ama isimsiz negatiflerden oluşan koleksiyon, dönemin diğer önemli basın fotoğrafçılarının izlerini de taşıyor. Bu kareler, haber üretiminin perde arkasını gösterirken, gündelik yaşama dair resmî olmayan bir tanıklık da sunuyor.

Cumhuriyetin “Cumhur”u: Çok Sesli Bir Tarih Okuması

Arşivdeki görüntüler yoksulları, mahkûmları, sokaktaki sıradan insanları öne çıkarıyor — erken Cumhuriyet döneminin ezilen ve dışlanan özneleri. Bu seçim, dönemin toplumsal dokusuna dair yerleşik temsil biçimlerinin ötesine geçme imkânı tanıyor.

Sergi, egemen bellek şablonlarına nostaljik bir anlatı eklemiyor ya da bunun karşısına tekil bir “karşı tarih” koymuyor. Arşivin filtresiz yapısından yola çıkarak dönemin belirsizliklerini, gerilimlerini ve çoğulluğunu gün yüzüne çıkarıyor; erken Cumhuriyet’in başka türlü nasıl hatırlanabileceğini soruyor.

Cumhuriyetin Kamera Arkası Ziyaret Bilgileri

• Tarihler: 29 Eylül 2026 – 28 Mart 2027
• Mekân: Pera Müzesi, İstanbul
• Küratörler: İdil Çetin, Ahmet Ersoy
• Ziyaret saatleri: Salı–Cumartesi 10.00–19.00, Pazar 12.00–18.00
• Uzun Cuma: Cuma günleri 18.00–22.00 arası tüm ziyaretçilere ücretsiz
• Genç Çarşamba: Çarşamba günleri tüm öğrencilere ücretsiz