Adnan Bali: “Geleceğe iz bırakmak için her şeyi yeniden düşünmeliyiz”

Liber Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ferah Türel’in açılış konuşmasıyla başlayan program, keyifli bir müzik dinletisinin ardından önemli mesajlarla sürdü. Türkiye İş Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Bali, yaptığı konuşmada yerleşik fikirlerin üzerindeki örtüyü kaldırmanın önemini vurguladı. Bali, “Bugünden Geleceğe İz Bırakmak: Kültür ve Sanat” başlıklı konuşmasında yeniden düşünmenin zekâ ve cesaretin ötesinde varoluşsal bir haysiyet meselesi olduğunu belirtti.  Geleceğe iz bırakma kavramının beton kütleler veya raflarda tozlanan ciltler gibi mekanik kalıcılık arzusuyla karıştırılmaması gerektiğini belirten Bali, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Eğer geleceğe yalnızca tüketilmiş biçimlerin, tükenmiş krizlerin ve kirletilmiş bir gezegenin enkazını bırakacaksak buna iz denilebilir mi? İz, arkada bırakılan fosilleşmiş bir kalıntı değil; geleceğin toprağında filizlenecek canlı ve özgürleştirici bir tohumdur.
Tarihin en hızlı, en gürültülü, en konuşkan ve ne yazık ki bu özellikleriyle tamamen zıt, en unutkan çağlarından birini yaşıyoruz. Sokrates’in baldıran zehrini göze alarak söylediği ve 24 asırdır zihnimizde yankılanan ‘Sorgulanmamış bir hayat yaşamaya değmez’ sözünü hatırlayalım. Bilmek akıl işidir, sormak cesaret işidir; her şeyi yeniden düşünmeyi teklif etmek ise zekâ ve cesaretin ötesinde bir varoluşsal haysiyet meselesidir.
Türk modernleşmesi ve düşünce tarihi iki asırdır Doğu ile Batı, kadim ile cedit, hafıza ile tasfiye sarkacında gidip geliyor. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın hatırlattığı gibi maziyi bir yük değil, bir uzviyet gibi taşımalıyız. ‘Değişerek devam etmek, devam ederek değişmek’ ilkesi geleceğe iz bırakmanın en rafine yoludur. Zira kökünden kopmuş bir modernlik ne kadar öksüz ve taklitçi ise değişime, sorgulamaya kapısını kapatmış bir gelenekçilik de o kadar fosilleşmeye mahkumdur.
800 yıl önce Yunus Emre en yalın Türkçeyle insanı kendi içine dönmeye davet etti. Mimar Sinan Süleymaniye ve Selimiye kubbeleriyle geçmişi taklit etmedi; o mirası aşan bir dengeyle gökyüzüne taştan bir soru sordu. Piri Reis haritasıyla zihindeki sınırları genişletti. Osman Hamdi Bey Kaplumbağa Terbiyecisi tablosuyla toplumsal dönüşümün hızına dair eleştirel bir öz bakış sundu. Anıtkabir ise Anadolu’nun uzun kültürel belleğini çağdaş bir mimari ifadeye dönüştürdü.

‘Her şeyin fiyatını bilip hiçbir şeyin değerini bilememek’ tarifini yaşıyoruz!
Bir şehrin değerini yalnızca metrekaresi değil, insanın orada kurabildiği hayat, hafıza ve aidiyet imkanları belirler. Edebiyat bir toplumun kendini seyretmesine, kendi iç sesini duymasını sağlar. Oğuz Atay Tutunamayanlar ile aydının sıkışmışlığıyla yüzleşti. Tanpınar Huzur ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü ile değişimin bilinçte açtığı yarayı; Yaşar Kemal İnce Memed ile aynı değişimin toprakta ve insan ilişkilerinde yarattığı sarsıntıyı gösterdi. Kafka’nın dediği gibi, bir kitap içimizdeki donmuş denizi kıran bir balta olmalıdır. Görsel teknolojilerin her yerimizi sardığı bir ekran rejiminde Oscar Wilde’ın ‘Her şeyin fiyatını bilip hiçbir şeyin değerini bilememek’ tarifini yaşıyoruz. Hiper gerçekçi görseller üretilen bir yapay zekâ ve simülasyon çağında insan deneyiminin biricikliğini, fırça darbesindeki teri ve hata yapma hakkını savunmak zorundayız. Cahit Arf için matematik soğuk sayılardan ibaret değil, bir anlama sanatıydı. Bilim ve felsefe etikten koparıldığında insanı kendi ürettiği sistemlerin nesnesi kılan kör bir teknokratik tahakküme dönüşebilir. Teknik ile vicdanı, bilim ile sanatı buluşturacak bir ‘Yeni Hümanizma’ inşa etmek durumundayız.
Kültürel sermaye eşitsiz dağılıyor. Anadolu’nun en uzak köşesindeki bir çocuğun eline bir kitap, bir fırça veya enstrüman verebilmek, o fidanın önüne başka bir hayat ihtimali koymaktır. Büyümek biraz da dünyanın tamamlanmış olduğuna ikna edilmenin hikayesidir. Çocuğa dünyanın kurallarını öğretirken dünyanın değiştirilebilir olduğunu unutturmamalıyız.
Çocuklarımıza dondurulmuş yanıtlar yerine ucu açık, sarsıcı sorular bırakmalıyız. Geleceğe iz bırakmak, sonraki kuşakların bizim ayak izlerimizi takip etmelerini istemek değil; onların bizim gidemediğimiz yerlere gitmelerine imkan sağlamaktır. Bizden 100 yıl sonra yaşayacak insanların dünyayı bizden daha özgür, adil, merhametli ve derin düşünebilmeleri için bugün neyi yeniden düşünmeliyiz?”

Prof. Dr. Besim Dellaloğlu: “Toplumsal Gelişim İçin Önce Poetik ve Kültürel Altyapı Kurulmalı”

Etkinlikte, Liber Kültür Sanat Derneği YK Başkanı Ferah Türel’in moderatörlüğünde sosyolog Prof. Dr. Besim Dellaloğlu ile “Toplumun Poetik ve Politik İnşası” başlıklı özel söyleşi gerçekleştirildi. Söyleşide Batı medeniyetinde politik inşadan önce poetik ve kültürel inşanın geldiğini vurgulayan ünlü sosyolog, kanonik altyapı oluşturulmadan nitelikli toplumsal dönüşüm sağlanamayacağını ifade etti. Türkiye’de nesiller boyu ortak bir edebi kültür kanonu kurulamadığını dile getiren Dellaloğlu, ideolojik kamplaşmalar nedeniyle Nazım Hikmet ve Necip Fazıl gibi evrensel şairlerin farklı mahallelere sıkıştırıldığını söyledi. Mühendislere ve hekimlere felsefe, sosyoloji ile edebiyat donanımı kazandıran kuşatıcı eğitim modelinin önemine dikkat çekti. Küresel ölçekte markalar ve inovasyonlar üretebilmenin temelinde poetik derinliğin yattığını, İkinci Yeni ve Nuri Bilge Ceylan gibi örneklerle vurgulayan Dellaloğlu, kültüre hak ettiği asli değerin verilmesi çağrısıyla konuşmasını tamamladı.

Özlem Gürses: “Kamusal Alan Güç, Erişim ve Belleğin Kesiştiği Canlı Bir Mücadele Sahasıdır”

Gazeteci Özlem Gürses’in moderatörlüğünde gerçekleşen “Kimin Şehri? Kamusal Alanı Yeniden Düşünmek” başlıklı Sanat Panelinde ise sanatçı ve akademisyen Murat Germen ile sanatçı, küratör ve yazar Emre Zeytinoğlu konuşmacı olarak yer aldı. Özlem Gürses’in Madrid’deki barınma hakkı eylemleri ve Maria Carmen örneği üzerinden kentsel rant ile kamusallık sorusuyla açtığı oturumda, kentlerin ve kamusal mekanların gerçekte kimin kontrolünde olduğu tüm boyutlarıyla tartışıldı.

Kamusal alanın tarihsel ve teorik boyutunu değerlendiren Emre Zeytinoğlu, kamusal alanın romantize edilmemesi gerektiğini vurguladı. Kamusallığın hiçbir zaman tamamen tarafsız veya ideal bir zemin olmadığını belirten Zeytinoğlu, bu alanların her dönem iktidar dengeleri, çıkar çatışmaları ve toplumsal denetim mekanizmalarıyla biçimlendiğini ifade etti. Erişim hakkı ve kentsel hafıza üzerinde duran Murat Germen ise kentlerin halk ile yönetimler arasında bir mücadele alanına dönüştüğünü söyledi. Bireylerin mekanda iz bırakma, aidiyet kurma ve ortak belleği yaşatma ihtiyacına dikkat çeken Germen, toplumsal acılarla yüzleşilen hafıza mekanlarının, insan hakları müzelerinin ve herkes için eşit kentsel erişilebilirliğin hayati önemini dile getirdi. Soru işaretleriyle tamamlanan panel, kamusal alanın soyut bir ütopya değil; erişim, güç, bellek ve toplumsal katılımın kesiştiği son derece dinamik bir saha olduğunu gösterdi.

Gün boyunca düzenlenen panellerde kamusal alanın dönüşümünden kültürel mirasa kadar pek çok hayati konu işlendi. “Geçmişi Nasıl Geleceğe Taşırız?” başlıklı Kültürel Miras Paneli’nde gazeteci, yazar ve podcast yapımcısı Nilay Örnek’in sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Hüsamettin Koçan, toplumsal bellek ile aidiyet arasındaki güçlü bağı Baksı Müzesi örneği üzerinden örneklendirdi. Yapay zekanın bilimsel düşünüşe etkileri, edebiyatın melez anlatı biçimleri ve teknolojinin insan zihnindeki izleri konunun uzmanlarınca incelendi. Değişen dünya düzenini kavramak adına ezberlenmiş yanıtlar aramak yerine doğru soruları sormak gerektiği fikri tüm oturumların ortak paydası oldu.

Liberist’26 ‘te Genç Zihinlere Açılan İlham Dolu Kapı

Gençlerin düşünce dünyasına katılımını önemseyen Askıda Bilet uygulaması, organizasyonun toplumsal etkisini bir adım öne taşıdı. İlk senesinde doksan dört öğrenciye ulaşan bu dayanışma modeli, bu yıl üç yüzden fazla üniversitelinin etkinlikte ücretsiz yer almasını sağladı. Salondaki dinamizmi artıran gençler, usta isimlerin deneyimlerinden faydalanma şansı yakaladı. Başkan Ferah Türel, zirvenin başarısını rakamsal verilerden ziyade ortaya konan fikirlerin yayılma gücüyle açıkladı. İnsanları bildiklerini sorgulamaya ve farklı pencerelerden bakmaya davet ettiklerini belirten Türel, üniversitelilerin bu atmosferi solumasından büyük mutluluk duyduklarını ifade etti. Türel, “LİBERİST’in büyümesini yalnızca katılımcı sayısıyla ölçmüyoruz. Bizim için asıl değerli olan, burada ortaya çıkan soruların ve fikirlerin bu salonun dışına taşması. Bu yıl ‘Yeniden Düşünmek’ derken insanları bildiklerinden vazgeçmeye değil, bildiklerine başka bir yerden bakmaya davet ettik. Sanattan bilime, edebiyattan felsefeye çok farklı alanlardan insanların aynı gün içinde birbirinin düşüncesine temas ettiğini görmek bizim için çok kıymetli. Özellikle Askıda Bilet sayesinde üç yüz üniversite öğrencisinin bu buluşmanın parçası olması, LİBERİST’in yaratmak istediği düşünce alanının daha fazla gence ulaşması açısından bizi ayrıca mutlu ediyor. Önümüzdeki yıllarda bu alanı daha da büyütmek, daha fazla insanı soru sormaya, tartışmaya ve birlikte düşünmeye davet etmek istiyoruz” dedi.

Liberist’26 Kültür, Felsefe ve Edebiyatla Yeniden Düşünmeye Davet Etti yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

Çanakkale Bienali Kentin Katmanlarına Yayılıyor

Bienalin yıl boyunca projelere ev sahipliği yapan eski palamut depoları bölgesinde MAHAL, StudioMAHAL ve DemirHAN yer alıyor. Troia Vakfı Korfmann Kütüphanesi ile Troya Müzesi de ana mekânlar arasında. Çarşıdaki Mavi Ev, Cuma Pazarı’na komşu park ve yeni kuşak sanatçıların buluştuğu sanayi bölgesi ASTİM programa katılıyor. Balıkhane ise su ve deniz ekseninde hazırlanan özel seçkiye ev sahipliği yapıyor.

Program kent merkezinin ötesine de geçiyor. Ayvacık’ın Yukarı Tartışık Köyü’nde özgün bir kümelenme, Küçükkuyu’da 25 yıldır faaliyet gösteren Adatepe Zeytinyağı Müzesi, Assos’ta Güneşane Vakfı ve İda Blue Adatepe, bienal rotasını denizden köylere, zeytinliklerden müzelere uzatıyor.

Özel Odak: Seramik

Çanakkale’nin güçlü seramik mirası, programda “Özel Odak: Seramik” seçkisiyle öne çıkıyor. Seçki, seramiği üretim tekniğinin ötesinde hafıza, arkeoloji, tarih, coğrafya ve dönüşümle ilişkili bir malzeme olarak okuyor. Troya Müzesi başta olmak üzere MAHAL, Korfmann Kütüphanesi ve Mavi Ev’de farklı kuşaklardan sanatçıların üretimleri izleyiciyle buluşuyor. Kentin tarihsel üretim geleneği çağdaş sanat pratikleriyle bağ kuruyor; arkeolojik ve kültürel miras güncel sanat üzerinden yeniden okunuyor.

Yerel Ortaklıklar, Uluslararası Destek

Bienalin ana destekçiliğini Dardanel ile Kale Grubu bünyesindeki Kale Tasarım ve Sanat Merkezi (KTSM) üstleniyor. Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ve Çanakkale Belediyesi iş birliğiyle hayata geçen programa Troya Kazı Başkanlığı, ÇATKAV ve Troia Vakfı yerel paydaş olarak katkı veriyor. 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu kurumsal destekçiler arasında yer alıyor.nUluslararası program ve yeni üretimler; Institut français de Turquie, Goethe-Institut, British Council, Tarabya Kültür Akademisi, Hollanda Konsolosluğu ve CultureCIVIC programının yanı sıra SAHA Derneği ile Clubhouse’un üretim destekleriyle hayata geçiyor.

Su, toprak ve zamanın izini süren eserlerle dolu 10. Çanakkale Bienali, 10 Ekim’den itibaren tüm sanatseverleri Çanakkale’yi yeniden keşfetmeye çağırıyor. Sergiler 20 Kasım’a kadar açık kalacak; her mekân, kentin hafızasına farklı bir kapıdan girmek için fırsat sunuyor. Çanakkale’nin denizle, toprakla ve arkeolojiyle kurduğu bağ, bu kez çağdaş sanatın diliyle yeniden anlatılıyor. Kıyıdan köye uzanan rotayı parça parça tamamlamak, gelgitin ritmini adım adım izlemek anlamına geliyor. Gezmeye başlamadan önce mekân ve tarih bilgilerini bienalin resmi kanallarından kontrol etmek, rotayı planlamayı kolaylaştırıyor.

10. Çanakkale Bienali, Metcezir Temasıyla Başlıyor yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

Anadolu Ezgileri Japon Kotosu ve Handpan ile Buluşuyor

Gecenin ilk bölümünde koto sanatçısı Atsuko Suetomi ile perküsyon ve handpan sanatçısı Selahattin Anar sahne alıyor. İkili, “Uzun İnce Bir Yoldayım” ve “Sarı Gelin” gibi Anadolu’nun kültürel hafızasında yer eden eserleri, Japon ezgileri ve “Like a Bird” ile aynı atmosferde buluşturuyor. Kotonun kendine özgü tınısı, handpan ve perküsyonun doğaçlamaya açık yapısıyla birleşerek özgün bir müzikal bağ kuruyor.

İkinci bölümde müzik, anlatı ve dans iç içe geçiyor. Duygu May ve Funda Ergenekon’un seslendirmesiyle Yuki-onna (Kar Kadını) ve Wa Kadınları Ülkesi hikâyeleri ile Anadolu masalları dinleyiciyle buluşuyor. Geleneksel kimonosuyla sahnede yer alacak Atsuko Suetomi anlatılara eşlik ediyor. Akemi Kusayanagi ise geleneksel Japon danslarından Nichibu’yu icra ediyor; “Sakura” ve “Kikuno Utage (Krizantem Şöleni)” dansları sahnelenecek.

Türkiye-Japonya Arasında Ortak Bir Sanat Dili

Etkinlik, bir sahne performansından fazlasını sunuyor. Ara sırasında izleyiciler Shodo (Japon kaligrafisi) ve Japon Kültür Evi stantlarını ziyaret ederek geleneksel Japon sanatları ve kültürel miras hakkında bilgi edinebilecek. Türkiye-Japonya arasında yüzyılı aşkın süredir devam eden dostluk, bu gecede müzikten masala, danstan geleneksel sanatlara uzanan çok disiplinli bir programla kutlanıyor.

Koto, Japon müziğinin en köklü çalgılarından biri; handpan ise son yıllarda dünya sahnelerinde sıkça duyulan modern bir enstrüman. Bu iki çalgının Anadolu ezgileriyle karşılaşması, farklı coğrafyaların ortak duygular etrafında nasıl buluşabileceğini sahnede gösteriyor. Masal ve dans ise bu buluşmaya görsel ve anlatısal bir derinlik katıyor. Kültür sanat takvimini yakından izleyenler için “Doğu’nun Mistik Sesleri”, Türkiye-Japonya hattında yeni bir ortak sahne deneyimi sunuyor. Müziğin evrensel dili, masalın hafızası ve dansın zarafeti 16 Ekim akşamı Beyoğlu Sahne’de aynı salonu paylaşacak. Takvimlerinize işaretlemeniz gereken bu güzel buluşma, iki kültürün ortak hafızasına birlikte tanıklık etmeyi vaat ediyor. Ayrıntılar için organizatör kanallarını takip edebilirsiniz.

Türkiye-Japonya Dostluğu Mistik Seslerle Buluşuyor yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

Program, 2008’den bu yana sektörün en etkili girişimlerinden biri olarak biliniyor. Adayları EMEA genelindeki Canon ofisleri öneriyor. Ardından fotoğrafçılık ve film yapımının farklı alanlarından gelen 16 bağımsız uzman bu adayları değerlendiriyor. Jüri heyeti nihai önerilerini sunmadan önce her adayda şu ölçütleri göz önünde bulunduruyor:

• Çalışmaların gücü ve yarattığı etki
• Yaratıcı yaklaşım ve değerler
• Yenilikçilik
• Daha geniş görüntüleme topluluklarına katkı

Türkiye’den İki Yeni İsim

Emre Oktay, 2002’den bu yana Hürriyet’te profesyonel spor fotoğrafçılığı yapıyor. Bu iş saniyenin kesirlerinde karar vermeyi gerektiriyor; Oktay’ın yirmi yılı aşkın deneyimi, sahadaki yetkinliğini de ortaya koyuyor. Türkiye Foto Muhabirleri Derneği’nin verdiği prestijli Yılın Spor Fotoğrafı ödülünü 2013 ve 2018’de iki kez kazandı.

Alp Korfalı ise uzun metraj filmlerden televizyon dizilerine, belgesellerden müzik videolarına ve kısa filmlere uzanan geniş bir yelpazede görüntü yönetmeni olarak çalışıyor. Farklı formatlarda çalışmak, görüntü yönetmeninden hem anlatıya hem de ışığa dair esnek ve dikkatli bir bakış açısı gerektiriyor. Filmografisinde Baskın (2015), Kedi (2016) ve Fer (2025) gibi yapımlar bulunuyor.

Oktay ve Korfalı, Elçi topluluğunun bir parçası olarak fotoğraf ve görüntüleme alanındaki deneyimlerini, yaratıcı bakış açılarını ve teknik uzmanlıklarını profesyonellerle, fotoğraf tutkunlarıyla ve meraklılarla paylaşacak. Farklı etkinliklerde, seminerlerde ve buluşmalarda ilham vermeyi sürdürecekler.

Görüntülemenin Geleceği Birlikte Şekilleniyor

Canon EMEA ITCG Pazarlama Direktörü Ingrid Masachs, program hakkında şu görüşleri paylaştı: “Canon Marka Elçileri, EMEA bölgesinin en yetenekli ve etkili fotoğrafçıları ve film yapımcılarının bir kısmını temsil ederken çeşitli tarzları, bakış açılarını ve yaratıcı disiplinleri bir araya getiriyor. Bu benzersiz program aracılığıyla çalışmalarıyla ilham veren yeteneklerle, yeni nesil içerik üreticilerinin eğitimine, gelişimine ve daha ileriye taşınmasına katkıda bulunan görsel hikaye anlatıcılarını bir araya getiriyoruz. Bu topluluk aynı zamanda Canon ile birlikte görüntülemenin geleceğini şekillendiriyor.”

Canon Marka Elçisi Programı Yaratıcı Sektörlere Ne Katıyor?

Spor sahasından sinema setine uzanan iki farklı üretim kültürü, aynı toplulukta buluşuyor. Fotoğraf ve film pratiği çoğu zaman ayrı mecralarda ilerlerken bu program iki alanı ortak bir zeminde bir araya getiriyor ve deneyimin aktarılmasına olanak tanıyor. Seminer ve buluşma formatı, bu birikimin sahadan çıkıp geniş kitlelere ulaşmasını sağlıyor. Profesyoneller de fotoğraf tutkunları da usta isimlerin üretim süreçlerini yakından dinleme fırsatı buluyor. Genç görüntü üreticileri için de bu temas değerli bir ilham kaynağına dönüşebiliyor.

Canon Marka Elçisi Programı, 2026 kadrosuyla fotoğraf ve film dünyasının bölgesel haritasını genişletiyor. Emre Oktay ve Alp Korfalı’nın katılımı, Türkiye’deki görüntü üretiminin uluslararası bir toplulukla bağını güçlendiriyor. Bu isimlerin hangi etkinliklerde ve projelerde ilham vereceğini önümüzdeki aylarda birlikte göreceğiz. Kreaktivist olarak gelişmeleri yakından izlemeyi sürdüreceğiz.

Canon Marka Elçisi Programı 25 Yeni İsimle Büyüyor yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

Girişimin çıkış noktasında iki eksiklik duruyor. İklim ve çevre değişikliğinin mirasa etkisine ve uyum stratejilerine dair araştırma ile kanıt sınırlı. Geleneksel ve yerel bilginin politika yapımına nasıl yön verebileceği de henüz yeterince anlaşılmıyor ve tanınmıyor.

Ortaklık boşlukları şu başlıklarda kapatmayı hedefliyor:

• Ülkeler ve bölgeler arasındaki iş birliğini artırmak, paydaşlar, kaynaklar ve politikalar arasındaki parçalanmışlığı aşmak
• Sosyal ve beşeri bilimler, mühendislik ve matematik alanlarında disiplinler arası araştırma iş birlikleri kurmak
• Uyum önlemlerinin maliyet ve faydalarını, özellikle döngüsel ekonomi süreçlerini öne çıkaran tutarlı bir yöntemle ölçmek
• İklim değişikliğinin mirasa etkisini izlemek ve öngörmek için yenilikçi teknolojilerden ve risk yönetimi modellerinden yararlanmak
• Kültürel mirası iklim ve çevre düzenlemelerinin, politikalarının ve uyum stratejilerinin ana akımına taşımak
• İklim değişikliğinden etkilenen topluluklarda toplumsal uyumu ve Avrupa aidiyet duygusunu güçlendirecek politika önerileri geliştirmek

Girişim, Avrupa Yeşil Mutabakatı’na, Kültürel Miras için Avrupa Eylem Çerçevesi’ne ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na katkı sunacak.

Araştırma gündemi topluluktan geliyor

Ortaklığın faaliyetleri, 2023’ten bu yana ARCHE projesi kapsamında geliştirilen Stratejik Araştırma ve İnovasyon Gündemi’ni (SRIA) izleyecek. Gündem; halka açık çalıştaylar, istişareler ve ortaklarla yapılan geri bildirim turlarıyla şekilleniyor. Yedi araştırma ve inovasyon ilkesine dayanan belge üç öncelikli alan tanımlıyor: kültürel miras ve çevre, kültürel miras ve toplum, kültürel miras ve yönetim. Üç çapraz tema da bunlara eşlik ediyor: iletişim, eğitim ve kamu katılımı; bilim, teknoloji ve inovasyon; bilim, politika ve toplum arayüzü.

Kültürel Miras İçin Gelecek Planları

Ortaklık, on yıl boyunca ülkeler arası ortak araştırma çağrıları açacak. Çağrılara kapasite geliştirme, etki izleme ve ağ kurma faaliyetleri eşlik edecek. Avrupa Ortaklıkları, büyük toplumsal sorunları araştırmacıların yanı sıra profesyonelleri, kamu yönetimini ve sivil toplumu da içeren uluslararası projelerle çözmeyi amaçlıyor. RCH, bu modelin kültürel miras alanındaki örneği. Miras, restorasyon bütçelerinin ötesine geçerek iklim politikasının doğrudan paydaşı oluyor. Çağrıların hangi konulara odaklanacağı, miras, yaratıcı sektörler ve kültür politikası alanında çalışan kurumlar için belirleyici olacak.

Kaynak: Avrupa Komisyonu, Araştırma ve Yenilik Genel Müdürlüğü, 29 Eylül 2026

Kültürel Mirası İlkim Krizinden Korumak İçin 215 Milyon Euroluk Ortaklık yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

Program; öğrencilere, üniversite mezunlarına ve genç tasarımcılara kapısını açıyor. Seçilen isimler çalışmalarını 29 Ocak – 2 Şubat 2027 tarihleri arasında Frankfurt Fuar Alanı’nda, Ambiente’nin iç mekân tasarımı, konaklama ve proje işi alanındaki merkezi olan 3.1 No’lu Salon’daki Talents bölümünde sergileyecek. Ücretsiz sergi alanı, sektör, perakende ve medya temsilcileriyle doğrudan görüşme imkânı da pakete dahil. Fuar, son edisyonunda 160’tan fazla ülkeden katılımcı ağırladı; tasarımcılar çalışmalarını küresel bir ticaret kitlesine gösterme şansı buluyor.

Ambiente, programı tüketim ürünleri sektöründe kariyerine başlamak isteyen tasarımcılar için bir sıçrama tahtası olarak tanımlıyor. 25 yıllık geçmiş bu iddiayı destekliyor: programdan çıkan isimler bugün kendi stüdyolarını ve koleksiyonlarını yönetiyor.

25 yılın hikâyesi MAK’ta

Talents programı bu yıl 25. yaşını kutluyor. 2001’den bu yana genç tasarımcıların uluslararası tasarım endüstrisine adım atmasına eşlik eden program, çok sayıda ismin kendi stüdyosunu ve koleksiyonunu kurmasına zemin hazırladı. Bu isimler bugün Almanya’nın çok ötesinde tasarım manzarasına yön veriyor. Yıldönümü, Frankfurt RheinMain Dünya Tasarım Başkenti 2026 programı kapsamında Museum Angewandte Kunst’ta (MAK) özel bir sergiye dönüştü. Ambiente: 25 Years of Talents – Local Perspectives başlıklı sergi, 1 Eylül’de katılımcı tasarımcıların huzurunda açıldı ve 13 Eylül 2026’ya kadar sürdü. Ren-Main bölgesinden on eski Talents, seçili işlerini bu sergide bir araya getirdi.

Sergideki işlere, Dünya Tasarım Başkenti’nin ana teması olan “Demokrasi İçin Tasarım – Daha İyi Bir Yaşam İçin Atmosfer” etrafında kaleme alınmış kişisel metinler eşlik etti. Ambiente, MAK ve World Design Capital Frankfurt RheinMain 2026 iş birliğiyle Messe Frankfurt, uluslararası genç yetenek programını bölgesel tasarım sahnesiyle buluşturdu; tasarımcılar, kültür kurumları ve halk arasında bir değişim zemini yarattı.

Kimler başvurabilir?

• İç Mekân Tasarımı ile Sofra Ürünleri ve Aksesuar alanlarında yenilikçi konsept ve ürünler geliştiren öğrenciler,
• Üniversite mezunları ve genç tasarımcılar.

Ambiente Talents 2027 Başvuru süreci

Başvurular çevrim içi alınıyor. Adayların sisteme kayıt olması ve anlamlı proje ya da ürün fotoğrafları yüklemesi yeterli. Başvuru formuna talents.ambiente-application.com/registration adresinden ulaşılıyor. Son başvuru tarihi 26 Ekim 2026; takvimde üç haftadan az bir süre kaldı.

Fuar takvimi

Ambiente, Christmasworld ve Creativeworld, Ocak 2027’nin sonunda Frankfurt Fuar Alanı’nda yeniden bir araya geliyor.
Compass Talks söyleşileri bir önceki gün, 28 Ocak 2027’de fuarın açılışını yapacak.
Ambiente ve Christmasworld 29 Ocak – 2 Şubat, Creativeworld ise 29 Ocak – 1 Şubat 2027 tarihlerinde ziyaretçilerini ağırlayacak.

Ambiente Talents 2027 Başvuruları 26 Ekim’de Sona Eriyor yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

BlackBox Seminerleri Sanat Tarihiyle Başlıyor

Prof. Dr. Gül İrepoğlu, bu sezon Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin yeni sergisine odaklanıyor. Dönemin öncü sanatçılarını inceleyen konuşma dizisi, 10 Ekim Cumartesi günü saat 14.00’te “Tanıdığımız Ressamlar: 1914 Kuşağı Deyince…” başlıklı oturumla açılıyor. Ertesi gün Ayşegül Sönmez, “Akımlar ve Akıntılar Arasında” adlı serisinde sanat akımlarını bilinmeyen yönleriyle ele alıyor. İlk buluşma 11 Ekim Pazar günü saat 14.00’te Minimalizm konusuyla gerçekleşiyor.

Figen Ayhan ile Hayatımız Opera, temel duyguları operanın gözünden okuyor. 18 Ekim Pazar günü saat 14.00’teki ilk etkinlik Aile Bağları temasını işliyor. Verdi’nin “Rigoletto”, Puccini’nin “Gianni Schicchi”, Mozart’ın “Idomeneo” ve Wagner’in “Die Walküre” eserleri konuşmaya eşlik ediyor. Edebiyat tarafında Seray Şahinler’in moderatörlüğündeki Edebiyat Rotası, yazar Aylin Balboa’yı konuk ediyor. 21 Ekim Çarşamba günü saat 16.30’da Virginia Woolf’un Kendine Ait Bir Oda kitabı masaya yatırılıyor.

Bahar Çuhadar ile Tiyatro Hafızası’nın 23 Ekim Cuma günü saat 18.00’deki konuğu Tansu Biçer. 27. HDI Sigorta Sadri Alışık Sinema Oyuncu Ödülleri’nde Seçici Kurul Özel Ödülü’ne layık görülen Biçer’in yeni oyunu “Elisabeth Costello”, 30. İstanbul Tiyatro Festivali’nde prömiyer yapıyor.

Kentin Saklı Hazinelerinin Peşinde

Cengiz Özdemir ile İstanbul Sohbetleri’nin ilk etkinliği “Ayasofya’nın Arkeolojisi”, 16 Ekim Cuma günü saat 18.00’de yapılıyor. Konuk, öğretim üyesi ve Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker. Nilay Örnek’in “Her Umut Ortak Arar” konuşmaları 17 Ekim Cumartesi günü saat 14.00’te sürüyor. Bu buluşmada Halikarnas Balıkçısı, Fahrünnisa Zeid, Aliye Berger ve Füreya Koral gibi isimleri yetiştiren Şakir Paşa Ailesi’nin yaşamında iz bırakan yapılar inceleniyor. Cumartesi ve pazar günleri 14.00’te başlayan oturumlar hafta sonu planı yapanlara, cuma günü 18.00’deki buluşmalar ise iş çıkışı kültür sanat durağı arayanlara uygun saatler sunuyor.

Ekim Takvimi Bir Bakışta

BlackBox seminerleri Ekim ayı boyunca devam ediyor…

• 10 Ekim Cumartesi 14.00: Gül İrepoğlu, 1914 Kuşağı
• 11 Ekim Pazar 14.00: Ayşegül Sönmez, Minimalizm
• 16 Ekim Cuma 18.00: Cengiz Özdemir, Ayasofya’nın Arkeolojisi
• 17 Ekim Cumartesi 14.00: Nilay Örnek, Şakir Paşa Ailesi
• 18 Ekim Pazar 14.00: Figen Ayhan, Aile Bağları
• 21 Ekim Çarşamba 16.30: Seray Şahinler, Aylin Balboa
• 23 Ekim Cuma 18.00: Bahar Çuhadar, Tansu Biçer

Biletler ve Güncel Duyurular

BlackBox seminerleri için biletleri Biletix’ten ya da Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin danışmasından temin edebilirsiniz. Tüm etkinliklerden haberdar olmak için İş Sanat’ın internet sitesini ve sosyal medya hesaplarını takip edebilir, e-bültene üye olabilirsiniz. Ekim ayının sanat gündemini planlarken takviminize bu buluşmalardan en az birini eklemenizi öneririz. BlackBox’ta farklı disiplinlerin sohbetine kulak vermek, yeni sezonu açmanın en keyifli yolu.

BlackBox Seminerleri Yeni Sezonda Dopdolu Başlıyor yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

Küresel Telif Savaşında Dev Anlaşma

Beş gün süren yoğun zirve maratonunda veri paylaşımı, dijital hak yönetimi, Uluslararası Yorumcu Numarası (IPN) ve veri tabanı sistemlerinin güncellenmesi gibi hem teknik hem de hukuki detaylar detaylıca tartışıldı. Zirvenin en dikkat çekici ve somut çıktısı ise yapay zekâ ve icracı sanatçı hakları merkezli uluslararası iş birliği anlaşması oldu. İki büyük meslek birliği arasında imzalanan bu protokol, algoritmaların hızla çoğalttığı dijital içerikler karşısında insan emeğinin değerini ve özgünlüğünü korumayı amaçlıyor. Yorumcuların ses ve icralarının izin alınmadan veri madenciliği süreçlerinde işlenmesini engellemek, sektörün geleceği adına hayati bir kırılma noktası şeklinde değerlendiriliyor.

Burhan Şeşen: “Hakkımızı teknolojiye kaptırmayacağız!”

Toplantının açılışında konuşan MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, dijital yayıncılık ekonomisinin küresel ölçekte 40 milyar dolarlık dev bir büyüklüğe ulaştığına dikkat çekti. Bu devasa pazarlardan aktarılan payların telif sahiplerine adil dağıtılması gerektiğini vurgulayan Şeşen, Türkiye’deki mevcut tablonun altını çizdi: “Dünyada streaming dediğimiz dijital müzik yayını ekonomisi küresel pazarın yüzde 1’ini oluşturuyor. Türkiye için bu alanda net bir veri bulunmuyor; ancak ülkemizdeki telif ekonomisinin yıllık yaklaşık 3 milyar TL seviyesinde olduğunu, MÜYORBİR’in yıllık telif toplama ölçeğinin ise 200 milyon TL’ye ulaştığını görüyoruz. Bugüne kadar yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yorumcu sesleri tespit edilmeli ve bu kullanımlar için hak sahiplerine tazminat ödenmelidir. Bundan sonraki süreçte icraların anlık izlenebildiği, telifin doğrudan hak sahibine aktarıldığı şeffaf bir yapı kurmak zorundayız. Yapay zeka ve icracı sanatçı hakları dengesini sağlamak, endüstriyi ayakta tutmanın temel şartıdır.”

Şeşen, 26 yıldır Türkiye’de hak sahiplerine ödenmeyen özel kopyalama harcına da değindi. Dünyada bu kapsamda 1 milyar Euro toplandığını belirten Şeşen, dijitalleşen ekonomide sanatçıların hakkını koruyacak mevzuatların acilen devreye alınması çağrısında bulundu.

MÜYORBİR Genel Sekreteri Murat Yıldız da yoğun çalışma programına dikkat çekerek; “SCAPR çatısı altında yürüttüğümüz çalışmalarla meslek birlikleri arasındaki veri paylaşımını ve teknik altyapıyı güçlendiriyoruz. Tüm bu toplantılar dijital platformlarda sanatçıların haklarını bütünsel bir yaklaşımla korumak için sürdürülüyor. Farklı çalışma grupları üzerinden yapılan görüşmelerle, uluslararası kodlama ve veri tabanı sistemleri sayesinde icracıların emeklerinin küresel düzeyde güvence altına alınması hedefleniyor” dedi.

Teknik ve Hukuki Komitelerden Yoğun Çalışma

Zirve boyunca farklı disiplinlerden uzmanlar, icracı sanatçıların haklarını büyütmek adına teknik ve idari oturumlarda bir araya geldi. Hukuk Çalışma Grubu (LWG), mevzuat değişiklikleri ve uluslararası politika gelişmelerini izlemek üzere toplandı. Bu oturumda LWG Başkan Yardımcılığı görevini yürütmüş olan Milan ter Weijden görevini Mariana Rodrigues de Carvalho Mello’ya devretti. Teknik Çalışma Grubu ise SCAPR ağının bilgi sistemlerini, veri değişim standartlarını ve operasyonel altyapısını güçlendirecek adımları ele aldı. Katılımcılar, Virtual Recordings Database (VRDB) atölyesinde sanal kayıt veri tabanının kullanımı ve gelecekteki gelişimi üzerine odaklandı. Sanatçıların küresel sistemlerde doğru tanımlanmasını sağlayan Uluslararası Yorumcu Numarası (IPN) Uzman Grubu, veri bütünlüğünü artıracak çözümleri değerlendirdi. Veri Tabanı Alt Komiteleri ile Görsel-İşitsel (AV) Forum da sektörün teknik ihtiyaçlarına yanıt verecek stratejileri netleştirdi.

İnsan Emeği Algoritmalara Ezdirilmeyecek

SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano, dijital platformlarda insan üretimi eserler ile yapay zeka çıktılarının aynı kulvarda yarıştığını ifade etti. Sevillano, insan yaratıcılığının finansal olarak desteklenmesi gerektiğini dile getirirken, telif ödemelerinin doğrudan hak sahibine ulaştırılmasının önemini aktardı. Zirve süresince İş Çalışma Grubu (BWG), Veri Tabanları Komitesi ve İş Birliği ve Kalkınma Çalışma Grubu (CDWG) da bölgesel gelişimi destekleyen kararlar aldı. Arjantin’den CAPIF, Güney Kore’den KOBPRA, Türkiye’den BİROY ve Meksika’dan EJE gibi gözlemci birliklerin katılımı, küresel dayanışmayı pekiştirdi.

Toplantılar kapsamında SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı Jose Luis Sevillano Romero ve Genel Direktör Remy Desrosiers, MÜYORBİR temsilcileriyle birlikte Türk gazetecilerle bir basın yemeğinde buluştu. 20’den fazla gazetecinin katıldığı buluşmada, canlı performansların ve kamusal alan yayınlarının icracı sanatçılar için taşıdığı hayati gelir rolü vurgulandı. Zirve, yapay zeka ve icracı sanatçı hakları hususunda tüm dünyaya güçlü bir mesaj vererek tamamlandı.

İcracı Sanatçı Hakları İçin İstanbul’da Tarihi AI Adımı yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

TÜREK Liderliğinde Pazarlama Gücü ile Dev Potansiyel

Bölgesel ticarete yön veren etkinliğin açılış konuşmaları; TÜREK ve REPİD Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Pura, TÜREK Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve ARED Başkanı Şahin Acar ile TÜREK Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve RMİD Başkanı Xəyalə Mütəllimova tarafından yapıldı. ARED’in açıkhava ve endüstriyel reklamcılık sektöründeki birikimini bu küresel çatıya taşıyan Şahin Acar, bölgesel dinamiklerin gelişimine vurgu yaptı. Sektörün dev isimlerinin ardından söz alan İstinye Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Figen Yıldırım, sunumunda bölgesel iş birliği fırsatlarını aktardı.

Toplantıda konuşan Ahmet Pura, coğrafyanın barındırdığı devasa ekonomik hacmi verilerle ortaya koydu. Birlik vizyonunun ortak bir geleceğe hizmet ettiğini belirten Pura, “TÜREK, iletişim kanallarının gücünü ortak ekonomik değere dönüştürme hedefiyle yola çıktı. Türk Dünyasının kapsadığı yaklaşık 160 milyonluk nüfus, 7 milyar avroluk reklam pazarı ve 1,8 trilyon avroluk ekonomik büyüklük; bir arada durduğumuzda muazzam bir gücü simgeliyor.” ifadelerini kullandı. Pura, mevcut potansiyeli somut başarıya dönüştürecek temel unsurun kararlı adımlar, güven ortamı ve bilgi paylaşımı olduğunu vurguladı.

Üç Ana Bölümde Geleceğin Yol Haritası

Geniş bir katılımla gerçekleşen zirve; Türkiye iletişim ekosistemi, sorumlu dönüşüm projeleri ve bölgesel stratejiler olmak üzere üç temel başlık altında yürütüldü. Etkinlikte Kazakistan Orta Asya Reklamcılık Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Viktor Yelisseyev de gözlemci sıfatıyla yer alarak vizyoner mesajlarını paylaştı. Katılımcı dernekler, dijital çağın getirdiği dinamikler doğrultusunda pazarlama stratejilerini yenilikçi yaklaşımlarla ele aldı. Kültürel ve ticari entegrasyonu hızlandıracak projeler doğrultusunda, ortak girişimlerin sürdürülebilir kılınması kararlaştırıldı. ARED önderliğindeki endüstriyel mecraların da katkı sunduğu oturumlarda; araştırma, medya ve reklam ekosistemini dönüştürecek projeler aktarıldı. Türk devletlerindeki sektörel dinamiklere odaklanan temsilciler, bölgesel pazarlarda ortak hareket etmenin sunacağı avantajları detaylandırdı.

İstanbul’daki bu stratejik buluşma, geleceğin küresel rekabet ortamında Türk dünyasının sesini daha gür çıkaracağını kanıtladı. Gün boyu süren verimli temaslar, “TÜREK Ortak Değerlendirme ve Yol Haritası” oturumuyla başarıyla tamamlandı. Ortaya koyulan güçlü irade, bölgesel pazarlama faaliyetlerinin uluslararası arenadaki etkisini artıracak bir dönüm noktası kabul ediliyor. ARED gibi köklü temsilcilerin sunduğu iş birliği ruhu, önümüzdeki süreçte markaların sınır ötesi başarılarına doğrudan katkı sunacak.

Türk Dünyasının Pazarlama Liderleri İstanbul’da Buluştu yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.

BİROY, SCAPR Uluslararası Toplantısı’nda

BİROY Başkan Yardımcıları Ali Pınar ve Sevda Kantarcı, 21–23 Eylül tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen SCAPR (Societies’ Council for the Collective Management of Performers’ Rights) Uluslararası Toplantısı’nda BİROY’u temsil etti. İcracı Müzik Meslek Birliği (MÜYORBİR) ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantı, dünya genelindeki icracı sanatçı meslek birliklerini İstanbul’da bir araya getirdi. Toplantının gündeminde uluslararası hak takibi, küresel veri paylaşımı ve oyuncuların sınır ötesi telif haklarının korunmasına yönelik çalışmalar yer aldı. BİROY, toplantı kapsamında gerçekleştirdiği sunumla kendi çalışmalarını uluslararası meslek birlikleriyle paylaşırken, farklı ülkelerdeki hak takip mekanizmaları ve işbirliği olanakları da değerlendirildi.

İspanya’dan AISGE Ekibi BİROY’u Ziyaret Etti

BİROY’un eylül ayındaki uluslararası temaslarından biri de İspanya’daki oyuncuların haklarını takip eden AISGE ekibinin BİROY’u ziyareti oldu. Görüşmede iki kurum arasındaki işbirliği, uluslararası hak takibi ve oyuncuların farklı ülkelerde doğan telif gelirlerine erişimini güçlendirecek çalışmalar ele alındı. Uluslararası meslek birlikleri arasındaki iletişimin güçlenmesi, yapımların farklı ülkelerde gösterime girdiği günümüzde oyuncuların haklarının daha etkin biçimde takip edilmesi açısından önem taşıyor.

BECS ile İkili Anlaşma İmzalandı

BİROY’un İngiltere’deki meslek kuruluşu BECS (British Equity Collecting Society) ile yürüttüğü temaslar da eylül ayında önemli bir aşamaya ulaştı. İstanbul’daki SCAPR toplantısı kapsamında BİROY’u ziyaret eden BECS İcra Kurulu Başkanı Tayyiba Nasser ile BİROY Başkanı Renan Bilek, iki kurum arasındaki İkili Anlaşma’ya imza attı. Buluşmaya BİROY Başkan Yardımcıları Ali Pınar ve Sevda Kantarcı, Denetleme Kurulu Üyesi Bengü Ergin ve yönetim kurulu üyeleri de katıldı. Anlaşma kapsamında iki kurum arasında ortak projeler ve stratejik çalışmaların geliştirilmesi planlanıyor.

BİROY’un eylül ayındaki bu üç ayrı uluslararası teması, oyuncuların Türkiye ve farklı ülkelerde doğan telif haklarının takibine yönelik çalışmaların çok taraflı bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde meslek birlikleri arasındaki veri paylaşımı ve işbirliğinin geliştirilmesi, sınır ötesi telif haklarının daha etkin biçimde takip edilmesinde önemli bir rol oynayacak.

Oyuncuların Telif Hakları İçin BİROY’dan Küresel Adım yazısı ilk önce Kreaktivist üzerinde ortaya çıktı.